نجوم ,علاقه کودکی ام

این حلقه در اطراف سیاره در مدار 27 درجه نسبت به حلقه اصلی و از یخ و ذرات گرد و غبار تشکیل شده است دمای جو آن نیز بسیار سرد و برابر 157- درجه سانتی گراد است.

بنابر گزارش آسوشیتدپرس، دانشمندان در این خصوص اظهار داشتند: "این حلقه در نور مرئی قابل مشاهده نیست به همین دلیل تاکنون موفق به کشف آن نشده بودیم اما اکنون تلکسوپ فضایی اسپیتزر موفق شد در طیف فروسرخ این حلقه را کشف کند."

این حلقه از حدود فاصله 95/5 میلیون کیلومتری از سیاره زحل آغاز می شود و تا حدود 9/11 میلیون کیلومتری از سیاره امتداد می یابد. به گفته سیاره شناسان ناسا، این حلقه جدید بسیار گسترده است به طوریکه یک میلیارد زمین می تواند در آن قرار گیرد.

پیش از این 7 حلقه اصلی زحل کشف شده بود که به ترتیب از A تا E نامگذاری شده اند.

بهدخت عرفانیان

منبع پایگاه خبری ماهنامه نجوم

شاید وقتی «آنتنی ویزلی»(Anthony Wesley)،یکی از رصدگران و عکاسان مشهور سیاره مشتری، در حال عکاسی از بزرگترین سیاره گازی منظومه شمسی بود نمی دانست چه چیزی در انتظار اوست. در واقع وی در سحرگاه 19 جولای/ 28 تیر ماه، زمانی که سیاره مشتری بالاترین ارتفاع خود را نسبت به سطح افق می گرفت و باعث می شد اغتشاشات جوی کمتری بر نور دریافتی از آن به ساکنین زمین تاثیر بگذارند، از مشتری تصویری تهیه کرد که شاید تاریخی ترین تصویر وی از آن باشد.  در تصاویری که آنتنی ویزلی تهیه کرده بود لکه ای سیاه رنگ مانند لکه ایجاد شده در سال 1994 میلادی حاصل از برخورد دنباله دار شومیکر _ لوی 9 (Shoemaker-Levy 9) با جو مشتری، به خوبی مشخص شده بود در حالی که وی پس از مرور عکس هایش در 20 جولای/29 تیر به وجود این لکه اسرار آمیز پی برد. پس از وی منجمان آماتور دیگری هم با رصدهایی پی در پی وجود این لکه را تصدیق کردند.

لکه سیاه در بالای تصویر و در نزدیکی قطب جنوب مشتری دیده می شود. عکس از: آنتنی ویزلی

 با شواهد و اسناد ثابت شد این لکه از برخورد سیارک یا دنباله داری با جو سیاره مشتری به وجود آمده است. یکی از این دلایل بازتاب درخشان طیف مادون قرمز نور خورشید توسط این لکه است که تنها به دلیل غبار حاصل از برخورد سیارک یا دنباله دار می توان به وجود آید. ( لازم به ذکر است که در ناحیه فوقانی جو مشتری به صورت عادی غباری وجود ندارد.) یکی از مسئولین تلسکوپ مادون قرمز ناسا در هاوایی، در این باره می گوید:" این لکه تمام مشخصات برخورد دنباله دار شومیکر لوی را در 15 سال پیش داراست. قرار گرفتن ذرات غبار در ارتفاع زیاد شبیه به هیچ یک از وقایع آب و هوایی بر روی مشتری نیست." اگر این لکه توسط برخورد به وجود آمده باشد ممکن است تا روز های آینده توسط تند بادهای جو مشتری ناپدید شود.

تصویر تلسکوپ 1/8 متری جیمینی از لکه سیاه در طیف مادون قرمز میانی

تصویر مادون قرمز تلسکوپ 10 متری کک از لکه سیاه و مقایسه آن با ابعاد سیاره زمین و لکه بزرگ مشتری

تصویر تلسکوپ فضایی هابل از مشتری و به نمایش کشیدن جزئیات بیشتری از لکه سیاه

این لکه در نزدیکی طول جغرافیایی 210 درجه قرار گرفته و کافی است برای پیش بینی زمان های عبور این لکه از نصف النهار مبداء مشتری، 2 ساعت و 6 دقیقه به زمان های پیش بینی شده برای عبور لکه بزرگ مشتری اضافه کنید.

اما یکی از عجیب ترین اخبار درباره این لکه سیاه بر روی مشتری، به کارگیری دوربین شماره 3 میدان دید باز هابل است که به تازگی توسط فضانوردان بر روی این تلسکوپ فضایی نصب شده بود. با این که هنوز این دوربین کالیبره نشده است اما در 23 جولای/ 1 مرداد تصویری فوق العاده از لکه سیاه رنگ مشتری گرفت که در آن جزئیات بسیار بیشتری نسبت به عکس هایی که از روی زمین تهیه شده بودند، وجود داشت. سناتور «باربارا میکلسکی»(Barbara A. Mikulski)، رئیس چند کمیسیون در مجلس سنا آمریکا، در این باره می گوید: "این به ما می گوید که فضانوردان و خدمه پرواز در مرکز پرواز فضایی گادرد توانسته اند با موفقیت تلسکوپ هابل را تعمیر کنند. من از این مسئله مغرورم و من نمی توانم برای تصاویر بعدی هابل صبر کنم." یکی از مسئولان مرکز فضایی گادرد ناسا می افزاید:" ما معتقدیم این شدت برخورد کم یاب است و ما بسیار خوشبختیم که توانستیم بقایای آن را با تلسکوپ هابل ببینیم. "

«مت مونتین»(Matt Mountain)، رئیس موسسه تلسکوپ های فضایی علمی، وقت رصدی را با تلسکوپ هابل به گروهی از منجمان به سرپرستی «هیدی هامل»(Heidi Hammel) از موسسه تحقیقات فضایی در بولدر داد. که عکس بالا نتیجه کار این گروه با تلسکوپ فضایی هابل است. هیدی هامل معتقد است که تصاویر این تلسکوپ می تواند به پیدا کردن جواب این سوال کمک کند: این لکه سیاه چگونه به وجود آمده است؟

وی قرار است با کنار هم گذاشتن عکس هایی از این لکه در طول موج های مختلف به سوال بالا پاسخ دهد. تحقیقات این گروه تا کنون مشخص کرده اندازه جسمی که باعث ایجاد چنین لکه ای شده در ابعاد یک زمین فوتبال بوده و برخورد آن هزاران بار قوی تر از دنباله دار یا سیارکی بود که در 1908 میلادی در تونگسکا سیبری با زمین برخورد کرد.

آخرین خبر از لکه سیاه:

این لکه سیاه تا به حال ده ها هزار بار بزرگتر از زمانی است که سیارک یا دنباله دار مورد نظر با جو مشتری برخورد کرد.

مهدی زمانی

منبع پایگاه خبری نجوم

5-5-1388

پیش‌بینی آن‌ها در ادامه‌ی تخمین‌هایی است که در مورد بارش اسدی 17 نوامبر امسال 2008، (27 آبان 1387) صورت گرفت که سال‌های خاموشی بارش شهابی اسدی را شکست، بنابراین انتظار می‌رود که سال آینده نیز شاهد بارش غنی‌تری بوده و در 17 نوامبر 2009 (26 آبان 1388) نظاره‌گر حدود 500 شهاب در ساعت باشیم.

در 1727 آبان امسال، زمین از میان توده‌ای که آثار به جا مانده از دنباله‌دار55P/تمپل- تاتل را در خود داشت، عبور کرد. آثار باقی مانده ی این رشته از سال 1466، بیش از 500 سال متوقف شده بودند و تقریباً هیچ کس انتظار فعالیت دوباره این رشته را نداشت اما این اتفاق افتاد و رصدگران در آسیا و اروپا تا 100 شهاب در ساعت را نیز ثبت کردند.

26 آبان 1388، زمین بار دیگر از میان این توده عبور خواهد کرد، با این تفاوت که این بار به مرکز توده نزدیک‌تر خواهد بود. بر اساس تعداد شهاب‌هایی که امسال مشاهده شد،  می‌توان تعداد شهاب‌های سال آینده را نیز که بیش از 500 شهاب در ساعت خواهند بود در زمان اوج بارش پیش بینی کرد (ساعت 21:43 به وقت جهانی، 1:13 بامداد 27 آبان به زمان رسمي ايران)

ممکن است بسیاری از خوانندگان ، بارش شهابی بی نظیر سال های 2002-1998را به یاد داشته باشند . در بهترین سال ها (2001 و 1999) تا 3000 شهاب اسدی در ساعت مشاهده شد! البته فعالیت بارش سال 2009 به این شدت نخواهد بود اما اگر پیش‌بینی‌ها درست باشد، بارش شهابی سال آینده به بارش سال 1998 شباهت خواهد داشت که از توده یا رشته‌ای در سال 1333 سرچشمه می‌گیرد و البته این توده غنی است و همین امر موجب خواهد شد که تعداد زیادی آذر گوی مشاهده شود.

آیا بارش سال 2009 نیز همین‌گونه خواهد بود؟

به نظر می رسد که تعداد شهاب‌ها یکسان باشد اما آذر گوی‌های کمتری را شاهد خواهیم بود. زیرا توده قدیمی مربوط به سال 1466 تعداد کمی قطعات بزرگ دارد و بنابراین باید آذر گوی‌های کمتری را ببینیم. خوشبختانه در 26 آبان سال آینده ماه در وضعیت محاق قرار دارد و بنابراین هیچ مانعی برای مشاهده‌ي شهاب‌ها وجود نخواهد داشت.

وحيد طاهر‌خاني

منبع www.spceweather.com مجله نجوم

تصویری جدید از امگا قنطورس، این خوشه ستاره ­ای کروی را همچون جواهری درخشان در آسمان نیمکره جنوبی نشان می ­دهد. این خوشه شامل میلیون ­ها ستاره است که در فاصله 1700 سال نوری از زمین در صورت فلکی قنطورس قرارداد، و با قدر 3/7 تقریبا به بزرگی ماه کامل در آسمان نیمکره جنوبی خودنمایی می ­کند. با اینکه امگا قنطورس در شبی تاریک با چشم غیرمسلح قابل رویت است، اما به کمک یک تلسکوپ آماتوری معمولی می­توان تصویری بی ­نظیر از میلیون ­ها ستاره درخشان را مشاهده کرد.

                                                                                      

تصویری زیبا از امگا قنطورس

جدیدترین تصویر از این خوشه کروی بر اساس داده ­های تصویربردار میدان باز (WFI) بدست آمده که بر روی تلسکوپ 2/2 متری ماکس پلانک در شیلی نصب شده است. امگا قنطورس به عرض 150 سال نوری پرجرم ترین خوشه کروی کهکشان راه شیری است که تصور می ­شود 10 میلیون ستاره را دربر داشته باشد.

تحقیقات اخیر بر روی این غول ستاره ­ای نشان داد که یک سیاه­چاله با ابعاد متوسط در دل آن جای دارد. همچنین مشاهدات تلسکوپ فضائی هابل و رصدخانه جمینی (Gemini) نشان دادند که ستاره ­های مرکز  خوشه با سرعتی غیرعادی در حال حرکتند. ستاره شناسان به این نتیجه رسیدند که این سرعت نامتعارف باید بدلیل اثرات گرانشی یک سیاه­چاله عظیم با جرمی حدود 40000 برابر جرم خورشید باشد.

وجود این سیاه­چاله یکی از دلایلی است که سبب می ­شد ستاره ­شناسان امگاقنطورس را یک فریب­کار بدانند. برخی بر این باورند که قنطورس در واقع قلب یک کهکشان کوتوله است که در اثر برخورد با کهکشان راه شیری به دشدت تخریب شده است. در حالیکه وجود ستاره ­هایی از نسل ­های متعدد در این خوشه حاکی از یک امر غیرمنتظره در خوشه ­های کروی از این دست می ­باشد  که تصور می ­شود تنها شامل ستاره هایی هستند که در یک زمان شکل گرفته ­اند. به هر ترتیب آن­چه این شی ستاره ­ای به ستاره ­شناسان حرفه ­ای و آماتور بطور یکسان عرضه می­کند، تصویری باشکوه در آسمانی تاریک است

Maryam Siboni

منبع www.universetoday.com

سایت مجله نجوم